29 November 2010 5 Comments

De (on)geloofwaardigheid van persberichten

Door Anneliesje werd ik weer eens gewezen op resultaten uit een knullig onderzoek. “Een op vijf Nederlanders succesvol dankzij social media” zo pronkt het op Nu.nl. Los van het feit of dit een nuttig onderzoek is of niet ben ik van mening dat willekeurige onderzoeken soms iets té makkelijk worden overgenoment door media, althans zo lijkt het. “Uit onderzoek blijkt dat” of “blijkt uit onderzoek van” lijkt steeds vaker voor te komen in nieuwsberichten. Natuurlijk wordt er dan vaak gerefereerd naar bedrijven die de onderzoeken hebben laten uitvoeren, zoals in dit geval KPN. Met het afdoen dat het uit onderzoek van bedrijf X of onderzoeksbureau Y komt lijkt het meestal wel gedaan.

Nu zou KPN best een goed onderzoek kunnen uitvoeren, maar ze zijn er natuurlijk ook wel bij gebaat als er noemenswaardige resultaten komen uit het onderzoek. Een onderzoek zonder resultaat wordt nou eenmaal niet snel opgepikt. Maar of de cijfers kloppen in het persbericht, dat is moeilijk te achterhalen, een link naar het onderzoek is namelijk niet terug te vinden. En dan hebben we het nog niet eens over de juistheid van interpretatie in het persbericht. Want, zoals mijn statistiekleraar me in mijn hoofd heeft gestampd, “correlatie is geen causatie”. Als we dit gaan betrekken op het persbericht van KPN vraag ik me direct af of de stelling wel juist is. “Hoe actiever in (online) sociaal netwerken, hoe succesvoller je vaak bent,” stelt KPN. Maar het zou natuurlijk ook zo kunnen zijn dat hoe succesvoller je bent hoe actiever je bent in online sociale netwerken. De resultaten geven dan nogal een vertekend beeld.

Het wordt eigenlijk pas erg als we alles voor “waarheid” aannemen. En dat doen we, we hebben de wil om te geloven. Spinoza was de eerste die het bestaan van wonderen en het bovennatuurlijke ter discussie stelde. Hij stelt onder meer dat het verwerpen van iets (niet geloven) moeilijker is dan is aan te nemen (geloven). Daarnaast worden veel berichten geframed dat ze geloofwaardig lijken, wat cijfers gepresenteerd in een nieuwsbericht worden tenslotte makkelijker aangenomen dan wanneer deze op de website van een ondernemeing wordt geplaatst. De media hebben hierin dus een hele grote verantwoordelijkheid maar de strijd om de consument is heftig dus iedere krant wil als eerste een scoop, nieuws of onderzoeksresultaten publiceren. Door deze gehaastheid wil het nog wel eens ontbreken aan een kritische blik. Zelf vind ik vooral programma’s als Kassa en Radar gevaarlijk, ook zij doen soms aan verkeerde framing. Ik vind het interessante programma’s om te zien, maar neem de uitspraken met een korrel zout.

Doordat veel mensen de vragenlijst hebben ingevuld – bijvoorbeeld 11.000 bij een vragenlijst over antidepressiva bij Radar – lijkt het heel betrouwbaar. Omdat voornamelijk de mensen met klachten reageren zegt het echter heel weinig.

Bottomline:

Natuurlijk hebben we zelf de verantwoordelijkheid om iets te geloven of niet, maar wat bij betreft mogen de media die persberichten oppikken ook wel wat meer achtergrondinformatie geven.

Interessante leesstof:

Disclaimer: Nu wil ik verder niet verkondigen dat ik heilig ben, persberichten zijn een geweldige manier om je bedrijf of onderzoek onder de aandacht te brengen (ookwel, linkbait :-) ).

Gerelateerde berichten:

Lees meer over: , ,
           

5 Responses to “De (on)geloofwaardigheid van persberichten”

  1. Annelies 29 November 2010 at 10:30 pm #

    Hearhear!

  2. Bas 29 November 2010 at 10:38 pm #

    Ja, maar wat de media ons voorschotelt is wel wat het gros van Nederland zeker voor waarheid aanneemt. Het is dan ook ondoenlijk om van elk nieuwsbericht de bron na te gaan en het lijkt me de primaire taak van de (journalistieke) media om na te gaan of hun berichtgeving correct is. :)

  3. Gyurka Jansen 29 November 2010 at 10:41 pm #

    Precies, onderzoek is best interessant, maar je vindt vaak niet eens een link naar ieder geval een abstract van ‘t rapport. Hoe krijg je nu inzicht in operationalisatie en sample? Moeten we zo’n journalist maar op z’n blauwe ogen geloven dat ie ook verstand heeft van, ik noem maar wat, zo’n kwantitatief onderzoek? (sorry journalisten) Sterker nog; moeten we dan maar geloven dat de journalist iets anders dan het persbericht überhaupt onder ogen is gekomen?

    Vragen, vragen… en dat is dan nog maar over het onderzoek zelf, laat staan de uitkomsten! ;)

  4. Marjolein 29 November 2010 at 10:51 pm #

    Hi Bas, thanks voor je comment! Ik ben het eigenlijk helemaal met je eens, maar ik heb geen vertrouwen in (hoofdzakelijk de commerciële) media. Zij willen toch ook geld, zieltjes of kijkers winnen. Dit doen ze door af en toe wat nieuws aan te dikken en elk spectaculair persbericht over te nemen. Als het ze zelf maar beter maakt. Een reden voor mij om te hopen dat er toch publieke omroepen blijven, die kunnen nog enigszins een “objectief” beeld van de werkelijkheid schetsen.

    Gyurka Jansen, ik moest iets meer kwijt dan er in de comments bij Anneliesje pastten ;-) . Eigenlijk heb ik gelijk al twijfels zodra ergens “uit onderzoek blijkt” in een nieuwsbericht staat. Het is zo eenvoudig voor een journalist om een persbericht over te nemen zonder de data te checken. Maar mijn grote vraag is nu wel waar ligt de verantwoordelijkheid? Bij de media die geld willen verdienen aan nieuws of bij de mensen zelf die vaak niet weten waar ze op moeten letten?

  5. Gyurka Jansen 29 November 2010 at 10:55 pm #

    Het is dus ook heel moeilijk meer te krijgen.

    Ik werk bij een bedrijf dat onderzoeken faciliteert en er wordt uiteraard veel goed onderzoek gedaan. Maar bij dit soort persberichten heb ik altijd mijn twijfels: bijna ondoenlijk meer eruit te halen dan er in het persbericht staat en het betrokken bedrijf heeft vaak zelf niet eens ook maar een abstract online staan. Eigenlijk zou je willen dat je als lezer tenminste dat ook tot je kunt nemen, oid.


Leave a Reply